Sân ĐìnhTrò chơi · Nếp nhà · Truyện kể

Ngưu Lang, Chức Nữ

Trên trời có một chàng trai chăn trâu tên là Ngưu Lang, siêng năng, hiền lành, ngày ngày lùa đàn trâu ra bãi cỏ ven sông Ngân. Cũng ở nhà trời có một cô gái tên là Chức Nữ, cháu của Ngọc Hoàng, khéo tay nhất trong các nàng tiên, ngồi bên khung cửi dệt ra những tấm lụa làm nên ráng mây sớm chiều.

Hai người gặp nhau bên bờ sông Ngân rồi đem lòng thương nhau. Ngọc Hoàng thấy hai đứa xứng đôi, cho phép nên vợ nên chồng.

Nhưng từ ngày có nhau, cả hai đâm ra quên hết mọi việc. Ngưu Lang bỏ đàn trâu đi lạc khắp bãi, cỏ nhà trời bị giẫm nát. Chức Nữ bỏ khung cửi phủ bụi, lụa không dệt ra tấm nào, nên mây trời mấy mùa liền xám xịt, không còn ráng hồng buổi sớm.

Ngọc Hoàng giận, phạt hai người mỗi kẻ một bên sông Ngân: Ngưu Lang bên này chăn trâu, Chức Nữ bên kia dệt vải, mỗi năm chỉ được gặp nhau một lần vào ngày mùng bảy tháng Bảy.

Sông Ngân thì rộng, không có cầu, không có đò. Đến hẹn, hai người chỉ biết đứng hai bờ mà nhìn nhau và khóc. Nước mắt rơi xuống trần gian thành những trận mưa rả rích suốt mấy ngày, người ở dưới gọi là mưa ngâu.

Thấy vậy, đàn quạ trên trời rủ nhau bay đến, xếp cánh kề nhau làm thành một chiếc cầu vắt ngang sông Ngân cho hai người bước qua. Cầu ấy gọi là cầu Ô Thước. Gặp nhau được một đêm, sáng ra lại phải chia tay, đàn quạ mới được rời đi.

Người xưa bảo rằng vì phải cõng người qua sông mỗi năm một lần, nên tháng Bảy đầu quạ hay bị trụi lông. Lại bảo rằng những ngày ấy trời hay mưa nắng thất thường, đang nắng bỗng đổ mưa rồi lại tạnh, là vì trên kia người ta vừa cười vừa khóc.

Ngày nay, nhìn lên bầu trời mùa hè, người ta vẫn chỉ cho nhau dải Ngân Hà trắng mờ vắt ngang trời, một bên là sao Ngưu Lang, một bên là sao Chức Nữ. Còn ở dưới này, cứ đến tháng Bảy âm lịch, nghe mưa rơi dai dẳng, các bà các mẹ lại nói: “Mưa ngâu rồi đấy.”

Kể xong, hỏi con

  • Vì sao hai người bị phạt phải xa nhau?
  • Đàn quạ đã giúp họ bằng cách nào?
  • Tháng Bảy âm lịch nhà mình có hay mưa không? Người lớn gọi những cơn mưa ấy là mưa gì?

Dị bản

Tên truyện trong nhiều sách là "Ả Chức chàng Ngưu". Truyện có gốc chung ở nhiều nước Đông Á, khi sang Việt Nam thì gắn với mưa ngâu tháng Bảy và tục xem sao Ngưu, sao Chức.

Nguồn: Tham khảo: Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam (Nguyễn Đổng Chi), truyện số 180, tập V; Truyện kể dân gian, gắn với cách gọi mưa ngâu tháng Bảy. Bản kể do Sân Đình biên soạn lại.