Sân ĐìnhTrò chơi · Nếp nhà · Truyện kể

Sân chơi

Trò chơi dân gian

22 trò chơi của ba miền. Chọn theo chỗ chơi, số bạn và vùng miền. Trò nào cũng ghi rõ luật, dụng cụ, lời đồng dao và điều cần giữ an toàn, để thầy cô hay cha mẹ đọc một lượt là tổ chức được.

Tranh Đông Hồ vẽ cậu bé ngồi trên lưng trâu, tay cầm dây thả diều
Mục đồng thả diềuTranh dân gian Đông Hồ · Wikimedia Commons, phạm vi công cộng
Chỗ chơi
Số người
Vùng miền

22 trò chơi

Diễn xướng

Bài chòi

Người chơi ngồi trong những chòi tre, anh Hiệu rút thẻ rồi hô hát câu thai để mọi người đoán tên lá bài. Chòi nào đủ ba thẻ trước là thắng.

10–60 ngườiTừ 8 tuổiTrung Bộ

Khéo léo

Bắn bi

Búng viên bi bằng đầu ngón tay cho trúng lỗ, trúng vòng hay trúng bi của bạn. Trò của những đứa trẻ quỳ gối dưới gốc cây, ngón tay lấm đất.

2–6 ngườiTừ 6 tuổiCả nước

Vận động

Bịt mắt bắt dê

Hai bạn bị bịt mắt trong vòng tròn, một làm dê kêu “be be”, một phải lần theo tiếng kêu mà bắt.

8–30 ngườiTừ 5 tuổiCả nước

Vận động

Bịt mắt đập niêu

Bịt mắt, xoay vài vòng, cầm gậy bước tới và đập một nhát cho trúng chiếc niêu. Cả sân hội hò reo cổ vũ.

5–30 ngườiTừ 7 tuổiCả nước

Đồng dao · có đồng dao

Chi chi chành chành

Một bạn xoè bàn tay, các bạn đặt ngón trỏ vào giữa. Đến tiếng “ập” cuối bài, ai rút tay không kịp là bị bắt.

3–8 ngườiTừ 3 tuổiCả nước

Khéo léo

Chơi chuyền

Tung quả bóng nhỏ lên, nhanh tay nhặt que rồi bắt bóng trước khi rơi. Trò của các bạn gái ngồi ở hiên nhà, người Nam Bộ gọi là banh đũa.

1–4 ngườiTừ 6 tuổiCả nước

Khéo léo

Chơi quay

Quấn dây quanh con quay gỗ, giật thật mạnh cho quay xoay tít. Quay của ai xoay lâu hơn, hay bổ trúng quay của bạn, người ấy thắng.

2–8 ngườiTừ 8 tuổiCả nước

Vận động

Cướp cờ

Hai đội đánh số, nghe gọi số nào thì hai bạn cùng số lao vào giữa giành lá cờ, rồi chạy về mà không để bạn chạm vào người.

8–30 ngườiTừ 7 tuổiCả nước

Khéo léo

Đá cầu

Tâng chiếc cầu lông bằng má bàn chân, giữ cho cầu không chạm đất lâu nhất có thể, một mình hay cả nhóm chuyền cho nhau.

1–8 ngườiTừ 7 tuổiCả nước

Vận động · người Khmer

Đánh Kol

Dùng cây gậy dài gõ cho khúc gỗ nhỏ bật lên rồi đánh thật xa về phía đội bạn. Trò chơi ở sân chùa, phum sóc của người Khmer Nam Bộ.

10–20 ngườiTừ 10 tuổiNam Bộ

Vận động

Kéo co

Hai đội nắm hai đầu sợi dây, hò nhau kéo cho dấu giữa dây sang phần sân mình. Ở nhiều làng, kéo co còn là nghi lễ cầu mùa.

10–40 ngườiTừ 6 tuổiCả nước

Đồng dao · có đồng dao

Kéo cưa lừa xẻ

Hai người ngồi đối diện nắm tay, đẩy qua kéo lại như hai bác thợ xẻ gỗ theo nhịp đồng dao.

2 ngườiTừ 2 tuổiCả nước

Vận động · có đồng dao

Mèo đuổi chuột

Cả nhóm nắm tay thành vòng tròn, chú chuột luồn qua các khe tay, chú mèo đuổi theo sau. Mèo bắt được chuột thì đổi vai.

8–30 ngườiTừ 4 tuổiCả nước

Khéo léo · người Thái, Mường, Tày, Nùng

Ném còn

Quay quả còn nhiều màu lấy đà rồi tung lên cho lọt qua chiếc vòng trên ngọn cây nêu. Trò chơi đầu xuân của người Thái, Mường, Tày, Nùng.

4–30 ngườiTừ 8 tuổiBắc Bộ

Vận động

Nhảy bao bố

Chui vào chiếc bao, hai tay giữ miệng bao, bật bằng hai chân về đích. Trò không thể thiếu trong ngày hội, ngày Tết ở nhiều nơi.

4–20 ngườiTừ 6 tuổiCả nước

Vận động

Nhảy dây

Nhảy một mình, cả nhóm nhảy dây dài, hay nhảy dây chun nâng dần từ cổ chân lên ngang hông. Trò giờ ra chơi quen thuộc ở cả ba miền.

1–10 ngườiTừ 6 tuổiCả nước

Vận động

Nhảy lò cò

Ném viên đá dẹt vào ô, nhảy một chân qua dãy ô vẽ phấn, cúi nhặt đá mà không được chạm vạch.

2–6 ngườiTừ 5 tuổiCả nước

Trí tuệ

Ô ăn quan

Hai người, mười ô dân, hai ô quan và năm mươi viên sỏi. Rải sao cho khéo để ăn được nhiều quân nhất.

2 ngườiTừ 6 tuổiCả nước

Vận động · có đồng dao

Rồng rắn lên mây

Cả nhóm nối đuôi thành con rồng, vừa lượn vừa hát, còn thầy thuốc tìm cách bắt cho được khúc đuôi.

6–15 ngườiTừ 5 tuổiCả nước

Vận động · có đồng dao

Thả đỉa ba ba

Đọc đồng dao chọn ra “con đỉa” đứng giữa sông. Cả nhóm chạy qua lại giữa hai bờ, ai bị đỉa chạm phải thì xuống sông thay.

6–20 ngườiTừ 5 tuổiCả nước

Khéo léo · người Khmer

Tok Sây

Bốn bạn đứng thành vòng, chuyền quả cầu lông vịt bằng đủ kiểu đá móc, đá giò lái, đá bàn, giữ cho cầu không chạm đất.

4–8 ngườiTừ 8 tuổiNam Bộ

Vận động · có đồng dao

Trốn tìm

Một bạn úp mặt đếm, cả nhóm tản đi tìm chỗ nấp. Người tìm phải tìm ra từng bạn, còn người trốn rình lúc chạy về chạm “căn”.

3–15 ngườiTừ 4 tuổiCả nước

Hội làng ba miền

Những cuộc thi tài ngày hội

Không phải trò để trẻ tự chơi, mà là những cuộc thi tài gắn với lễ hội của từng vùng. Đọc để hiểu, và nếu có dịp, hãy cùng con đi xem.