Mái nhà
Phong tục, lễ tết
25 phong tục, xếp theo vòng năm âm lịch từ tháng Giêng đến tháng Chạp. Mỗi bài ghi cần chuẩn bị gì, làm theo thứ tự nào, và trẻ con góp tay được việc gì.
25 phong tục
Mùng 1 tháng Giêng
Tết Nguyên đánChơi tranh TếtCuối năm đi chợ mua vài bức tranh mới dán lên vách, vừa cho nhà đẹp vừa gửi lời chúc cho năm mới.Mùng 1 tháng Giêng
Tết Nguyên đánGói bánh chưng ngày TếtChiếc bánh vuông gói lá dong, cả nhà thức canh nồi bánh đêm cuối năm. Cách chuẩn bị, cách gói, và chuyện về Lang Liêu.Mùng 1 tháng Giêng
Tết Nguyên đánMâm ngũ quảNăm thứ quả bày trên bàn thờ ngày Tết, mỗi miền chọn quả khác nhau, gửi gắm mong ước của cả năm.Mùng 1 tháng Giêng
Tết Nguyên đánChúc Tết và mừng tuổiSáng mùng Một, con cháu chúc thọ ông bà, người lớn mừng tuổi trẻ con bằng phong bao đỏ và một lời chúc.Mùng 1 tháng Giêng
Tết Nguyên đánXông đất, hái lộc, khai bút đầu nămMấy việc nhỏ của ngày đầu năm: người đầu tiên bước vào nhà, cành lộc mang về, và những dòng chữ đầu tiên của năm mới.Rằm tháng Giêng
Rằm đầu nămRằm tháng GiêngRằm đầu tiên của năm mới: nhà làm mâm cúng gia tiên, nhiều người lên chùa, còn người Hoa ở Chợ Lớn mở hội đèn.Mùng 3 tháng Ba
Tết Hàn thựcTết Hàn thực, làm bánh trôi bánh chayMùng 3 tháng Ba, cả nhà quây quần nặn bánh trôi, nấu bánh chay, một việc bếp núc mà trẻ con làm được ngay.Mùng 10 tháng Ba
Giỗ Tổ Hùng VươngGiỗ Tổ Hùng VươngMùng 10 tháng Ba, cả nước hướng về đền Hùng ở Phú Thọ, nơi thờ các vua Hùng, những người mở nước theo truyền thuyết.Mùng 5 tháng Năm
Tết Đoan ngọTết Đoan ngọMùng 5 tháng Năm, sáng sớm cả nhà ăn rượu nếp và hoa quả chua, tục gọi vui là “giết sâu bọ”.Rằm tháng Bảy
Rằm tháng BảyRằm tháng Bảy, lễ Vu LanRằm tháng Bảy là ngày báo hiếu: lên chùa cầu cho cha mẹ, cúng gia tiên, và nhiều nơi cúng cho những vong hồn không nơi nương tựa.Rằm tháng Tám
Tết Trung thuRước đèn Trung thuĐêm rằm tháng Tám, trẻ con cầm đèn ông sao đi khắp xóm, rồi quây quần phá cỗ dưới trăng. Kèm cách tự làm đèn ông sao.Mùng 10 tháng Mười
Mùng 10 tháng Mười âm lịch, sau vụ gặtTết cơm mớiMùng 10 tháng Mười, gặt xong vụ mùa, nhà nhà nấu nồi cơm gạo mới đầu tiên cúng tổ tiên, tạ ơn người làm ra hạt gạo.Rằm tháng Mười
Lễ cúng Trăng của người Khmer · người KhmerOóc Om Bóc, lễ cúng TrăngRằm tháng Mười, người Khmer bày lễ cúng Trăng, đút cốm dẹp cho trẻ và hỏi ước nguyện, rồi thả đèn nước, đua ghe Ngo.Ngày 23 tháng Chạp
Tết Nguyên đánCúng ông Công ông TáoNgày 23 tháng Chạp, cả nhà dọn bếp, làm mâm cúng tiễn Táo quân về trời, rồi mang cá chép ra sông thả.Ngày 23 tháng Chạp
Tết Nguyên đánDựng cây nêu ngày TếtCuối tháng Chạp dựng một cây tre cao trước sân, treo khánh đất, lá dứa, vẽ cung nỏ bằng vôi bột, đến mùng 7 tháng Giêng thì hạ nêu.Hằng ngày, và ngày rằm, mùng một
Không theo ngày cố địnhBàn thờ gia tiênGóc trang trọng nhất trong nhà, nơi con cháu thắp hương, thay nước và nói chuyện với ông bà mỗi ngày.13/4 dương lịch
Tết năm mới của người Khmer, giữa tháng 4 dương lịch · người KhmerChôl Chnăm ThmâyTết năm mới của người Khmer Nam Bộ: dọn nhà, lên chùa, đắp núi cát, tắm Phật và chơi hội suốt mấy ngày.Khi em bé tròn một tháng và tròn một tuổi
Không theo ngày cố địnhCúng đầy tháng và thôi nôiEm bé tròn một tháng thì cúng mụ, tròn một tuổi thì làm lễ thôi nôi, bày mấy món đồ xem bé bò tới bốc món nào.Quanh năm, họp từ tinh mơ
Không theo ngày cố địnhĐi chợ nổiChợ trên sông của miền Tây: ghe nào bán gì thì treo thứ đó lên cây bẹo, khách nhìn từ xa là biết.Ngày mất của người thân, theo âm lịch
Không theo ngày cố địnhNgày giỗMỗi năm một lần, con cháu làm mâm cơm vào đúng ngày người thân mất, mời nhau về ăn và nhắc lại chuyện cũ.Sau Tết, tuỳ làng
Không theo ngày cố địnhLễ Cầu ngư của làng biểnLàng chài ra biển nghinh thần, tạ ơn Cá Ông đã che chở và cầu cho một năm ra khơi bình an, tôm cá đầy khoang.Cưới hỏi, lễ tết, khách đến nhà
Không theo ngày cố địnhMiếng trầu là đầu câu chuyệnTrầu, cau và vôi là thứ người xưa mời nhau khi bắt đầu mọi câu chuyện, và đến nay vẫn không thể thiếu trong lễ ăn hỏi.Đầu xuân, hoặc khi ông bà tròn tuổi chẵn
Không theo ngày cố địnhMừng thọ ông bàCon cháu sum họp chúc thọ ông bà khi ông bà tròn sáu mươi, bảy mươi, tám mươi tuổi, thường vào dịp đầu xuân.Lễ tưởng nhớ ông bà của người Khmer, khoảng cuối tháng Tám âm lịch
Không theo ngày cố định · người KhmerSene DoltaLễ cúng ông bà của người Khmer Nam Bộ: đặt cơm ở nhà, mang lễ lên chùa, mời tổ tiên về cùng con cháu.Cuối năm và tiết Thanh minh
Không theo ngày cố địnhTảo mộCả nhà ra nghĩa trang dọn cỏ, đắp lại nấm mộ, thắp hương và kể cho con cháu nghe về người nằm dưới mộ.
Chưa có phong tục nào hợp các điều kiện đã chọn. Thử bỏ bớt một điều kiện.
Sách xưaViệt Nam phong tục, Phan Kế Bính, 191517 bài ở Mái nhà có trích cuốn sách này, đặt cạnh lời nhận xét nếp ấy hơn trăm năm sau ra sao. Xem cách Sân Đình dùng sách và mục lục đủ ba phần.