Sự tích chú Cuội cung trăng

Ngày xưa, ở một làng nọ có một anh tiều phu tên là Cuội. Ngày ngày Cuội vác rìu vào rừng đốn củi, gánh ra chợ bán lấy tiền đong gạo.

Một hôm, đang đi sâu vào rừng, Cuội bỗng lạc vào gần một hang hổ. Hổ mẹ đi vắng, chỉ có mấy con hổ con đang chơi đùa. Cuội hốt hoảng, vung rìu đánh chết một con hổ con, rồi vội trèo lên cây cao ngồi nấp.

Vừa lúc ấy hổ mẹ về. Thấy con nằm bất động, hổ mẹ gầm lên đau đớn. Rồi hổ mẹ chạy đến một gốc cây gần đó, ngắt mấy chiếc lá, nhai nát rồi mớm vào miệng con. Chỉ một lát sau, hổ con cựa mình, rồi đứng dậy như chưa hề hấn gì.

Chờ hổ mẹ dẫn con đi thật xa, Cuội mới dám trèo xuống. Chàng đào cả gốc cây lạ ấy, vác về trồng ở góc vườn. Từ đó, ai ốm nặng, ai bị thương, Cuội đều lấy lá cây chữa cho, cứu sống được rất nhiều người. Tiếng lành đồn xa, khắp vùng ai cũng biết đến Cuội.

Một lần, Cuội cứu sống cô con gái của một nhà giàu, rồi được gả cô làm vợ. Cuội quý cây thuốc hơn cả vàng bạc, dặn đi dặn lại vợ: “Tưới cây thì phải tưới bằng nước sạch. Đừng bao giờ tưới nước bẩn, kẻo cây bay lên trời mất.”

Vợ Cuội vốn hay quên. Một hôm Cuội đi vắng, vợ quên lời chồng dặn, tiện tay hắt nước bẩn vào gốc cây. Cây thuốc bỗng rung lên, rễ bật dần khỏi mặt đất, rồi cả cây từ từ bay lên trời.

Vừa lúc Cuội về đến ngõ. Thấy cây đang bay lên, Cuội vứt cả gánh củi, chạy tới túm chặt lấy rễ cây, cố sức kéo xuống. Nhưng cây cứ bay lên mãi, lên mãi, mang theo cả Cuội lên tận cung trăng.

Từ đó, Cuội ở lại trên cung trăng với cây thuốc quý. Đêm rằm tháng Tám, trăng tròn và sáng nhất, trẻ con ngước lên thấy trên mặt trăng có vệt đen giống hình cây đa, lại bảo nhau đó là chú Cuội đang ngồi dưới gốc cây, nhìn về mặt đất. Rồi các bạn rước đèn đi quanh xóm, hát vang: “Thằng Cuội ngồi gốc cây đa, để trâu ăn lúa gọi cha ời ời…”