Bàn thờ gia tiên
Góc trang trọng nhất trong nhà, nơi con cháu thắp hương, thay nước và nói chuyện với ông bà mỗi ngày.
- Dịp
- Hằng ngày, và ngày rằm, mùng một
- Vùng miền
- Cả nước
Các bước
- Đặt bàn thờ ở nơi trang trọng, sạch sẽ, tránh chỗ ẩm và tránh ngay lối đi lại.
- Hằng ngày thay nước, giữ bàn thờ sạch, hoa héo thì bỏ.
- Ngày rằm và mùng một thường thắp hương, bày hoa quả, có nhà làm mâm cơm.
- Trước khi thắp hương, rửa tay, ăn mặc gọn gàng. Thắp xong thì đứng chắp tay một lát.
- Cuối năm, cả nhà lau dọn bàn thờ, rút bớt chân nhang, thay đồ thờ cũ.
Nếp nhà thấy được mỗi ngày
Một khảo sát toàn quốc năm 2024 ghi nhận khoảng 96% người trưởng thành được hỏi có thắp hương cho tổ tiên trong vòng một năm. Đây là nếp phổ biến bậc nhất, có ở cả những gia đình theo tôn giáo khác nhau.
Nhà nhỏ vẫn có chỗ cho ông bà
Căn hộ thành phố khó có gian thờ riêng, nhiều nhà dùng một kệ nhỏ trên cao, một khung ảnh, một bát hương. Hình thức gọn lại nhưng việc nhớ về ông bà không vì thế mà nhạt đi.
An toàn
Hương đang cháy phải có người trông. Không để trẻ nhỏ tự thắp hương, không đặt bàn thờ sát rèm, sát vật dễ cháy, và nên tắt nến trước khi cả nhà đi ngủ.
Sách xưa ghi
Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, in năm 1915
Nhà thường dân không có nhà thờ riêng thì thờ tại nhà mình ở. Dẫu nghèo thế nào cũng có một bàn thờ.
Lược một đoạn
Đồ thờ-phụng, càng nhà giàu thì càng trang hoàng nhiều đồ quí, mà nghèo đến đâu cũng có được một vài cây đèn nến sơn son và một cái bình hương.
Ta coi đồ thờ tự là đồ rất kính trọng, không ai dám đem cầm đem bán bao giờ. Nếu nhà nghèo quá phải cầm bán thì ai cũng chê cười.
Hơn trăm năm sau
Ý cốt lõi không đổi: bàn thờ to hay nhỏ không quan trọng, “nghèo đến đâu cũng có được” một bát hương để nhớ tổ tiên.
Trích nguyên văn, giữ chính tả bản in năm 1915. Sách đã thuộc phạm vi công cộng. Về cuốn sách này
Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo khảo sát phong tục, tập quán và nghi lễ ở Việt Nam; Nghiên cứu về vai trò tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam hiện nay