Sân ĐìnhTrò chơi · Nếp nhà · Truyện kể

Sách xưa

Việt Nam phong tục

Biên khảo của Phan Kế Bính (1875–1921), đăng từng kỳ trên Đông Dương tạp chí năm 1913–1914, in thành sách năm 1915. Hơn một trăm năm sau, đây vẫn là một trong những cuốn sách đầy đủ nhất về nếp sống của người Việt đầu thế kỷ 20: trong nhà, trong làng và ngoài xã hội.

Sân Đình dùng cuốn sách thế nào

  • 17 bài phong tục ở Mái nhà có khung Sách xưa ghi: đoạn trích nguyên văn, đặt cạnh lời nhận xét nếp ấy hơn trăm năm sau ra sao.
  • Đoạn trích giữ nguyên chính tả bản in năm 1915, kể cả gạch nối như Gia-tiên, Hà-Nội. Đoạn lược đi ghi là […].
  • Văn bản lấy từ bản chép trên Wikisource tiếng Việt, đã có người soát lại với ảnh quét, không lấy từ bản nhận dạng chữ tự động.
  • Phan Kế Bính mất năm 1921, nên tác phẩm đã thuộc phạm vi công cộng. Lời giới thiệu của các nhà xuất bản in lại về sau thì không, Sân Đình không dùng.

Đọc với con mắt hôm nay

Cụ Phan Kế Bính viết với tinh thần phản biện: tả kỹ từng tục rồi nói thẳng cái hay cái dở, chê tục mê tín, chê cỗ bàn tốn kém, chê cách ăn Tết cả tháng. Nhiều lời chê ấy đến nay vẫn đáng nghe.

Nhưng sách cũng mang cách nhìn của thời mình: coi con trai trọng hơn con gái, chấp nhận tục vợ lẽ, gọi người Việt là người An-nam, có lúc xem nhẹ tín ngưỡng dân gian và đề cao Âu châu. Sân Đình trích sách để hiểu nếp xưa, không coi mọi điều trong sách là chuẩn mực cho hôm nay.

Mục lục

Đọc cả cuốn trên Wikisource ↗

Phần IPhong tục trong gia tộc

  1. ICha mẹ với contrích ở Cúng đầy tháng và thôi nôi
  2. IIAnh chị em
  3. IIIThân thuộc
  4. IVPhụng sự tổ tôntrích ở Bàn thờ gia tiên
  5. VĐạo làm con
  6. VIThượng thọtrích ở Mừng thọ ông bà
  7. VIISinh nhựt
  8. VIIIThần hoàng
  9. IXTang ma
  10. XCải táng
  11. XIKỵ nhậttrích ở Ngày giỗ
  12. XIITứ thời tiết lạptrích ở Chơi tranh Tết, Cúng ông Công ông Táo, Dựng cây nêu ngày Tết, Gói bánh chưng ngày Tết, Chúc Tết và mừng tuổi, Rước đèn Trung thu, Tảo mộ, Tết cơm mới, Tết Đoan ngọ, Tết Hàn thực, làm bánh trôi bánh chay, Rằm tháng Bảy, lễ Vu Lan, Xông đất, hái lộc, khai bút đầu năm
  13. XIIIGiá thú
  14. XIVVợ chồng
  15. XVVợ lẽ
  16. XVICầu tự
  17. XVIINuôi nghĩa tử

Phần IIPhong tục hương đảng

  1. ISự thần
  2. IIViệc tế tự
  3. IIINhập tịch
  4. IVĐại hội
  5. VLễ kỳ an
  6. VIChùa chiền
  7. VIIVăn từ, văn chỉ
  8. VIIIKỵ hậu
  9. IXCông quán
  10. XAm chúng sinh
  11. XINgôi thứ
  12. XIIViên chức
  13. XIIIHương ẩm
  14. XIVLễ khao vọng
  15. XVLệ kính biếu
  16. XVIĐăng khoa
  17. XVIICác sắc phong tặng
  18. XVIIIBầu cử lý dịch
  19. XIXThuế khóa
  20. XXBinh lính
  21. XXITạp dịch
  22. XXIIHương học
  23. XXIIIKhoán ước
  24. XXIVViệc hiếu
  25. XXVViệc hỉ
  26. XXVILệ khánh điếu
  27. XXVIIVợ chồng ly dị
  28. XXVIIITài chánh
  29. XXIXNghĩa sương
  30. XXXHội chư bà
  31. XXXIHội tư cấp
  32. XXXIIHội bách nghệ
  33. XXXIIITuần đinh
  34. XXXIVĐạc phu

Phần IIIPhong tục xã hội

  1. IVua tôi
  2. IIThầy trò
  3. IIIBầu bạn
  4. IVQuan dân
  5. VChủ, khách
  6. VIChủ nhà, người ở
  7. VIIDâu gia
  8. VIIINho giáo
  9. IXPhật giáo
  10. XLão Tử giáo
  11. XIGia Tô giáo
  12. XIIChính trị
  13. XIIIVăn chương
  14. XIVKhoa cử
  15. XVVõ nghệ
  16. XVINghề làm ruộng
  17. XVIINghề nuôi tằm
  18. XVIIINghề bách công
  19. XIXNghề buôn bán
  20. XXY dược
  21. XXIBốc phệ
  22. XXIIĐịa lý
  23. XXIIIToán số
  24. XXIVTướng thuật
  25. XXVPhù thủy
  26. XXVIThanh đồng
  27. XXVIIĐồng cốt
  28. XXVIIICô hồn
  29. XXIXCác cách chiêm đoán
  30. XXXCác cách chiêm nghiệm
  31. XXXIXem ngày kén giờ
  32. XXXIICác việc kiêng kỵ
  33. XXXIIICác phương thuật
  34. XXXIVTính tình
  35. XXXVThanh âm ngôn ngữ
  36. XXXVICách ẩm thực
  37. XXXVIICách phục sức
  38. XXXVIIICư sở
  39. XXXIXĐể tóc
  40. XLNhuộm răng
  41. XLIĂn trầutrích ở Miếng trầu là đầu câu chuyện
  42. XLIIHút thuốc lào
  43. XLIIIHát xẩm
  44. XLIVHát ả đào
  45. XLVHát tuồng
  46. XLVICuộc tiêu khiển
  47. XLVIICuộc cờ bạc