Chơi tranh Tết
Cuối năm đi chợ mua vài bức tranh mới dán lên vách, vừa cho nhà đẹp vừa gửi lời chúc cho năm mới.
- Dịp
- Tết Nguyên đán
- Âm lịch
- Mùng 1 tháng Giêng
- Lần tới
- …
- Vùng miền
- Cả nước
Các bước
- Chọn tranh theo điều muốn chúc: tranh gà, tranh lợn cầu no đủ; tranh em bé cầu cho con cháu; tranh cá chép cầu học hành.
- Tranh Tết thường mua vào phiên chợ cuối năm, cùng lúc mua lá dong, mua hoa.
- Dán hoặc treo tranh trước giao thừa, thường ở gian giữa hoặc chỗ cả nhà hay ngồi.
- Ra Tết, tranh cũ được gỡ xuống, sang năm lại thay tranh mới.
- Kể cho trẻ nghe tranh vẽ gì, vì sao người xưa chọn con vật ấy.
Tranh Tết là lời chúc dán trên tường
Người xưa gọi là “chơi tranh”, vì tranh mua về không phải để cất mà để xem, để bàn, để cười. Mỗi bức là một câu chúc: gà trống báo sáng, lợn béo no đủ, em bé mũm mĩm đông con nhiều cháu.
Ba dòng tranh, ba lối làm
Đông Hồ in trên giấy điệp, màu từ sỏi son, hoa hoè, than lá tre. Hàng Trống in nét đen rồi tô màu bằng bút lông. Kim Hoàng in trên giấy đỏ. Cả ba đều là tranh Tết, nhưng nhìn một lần là phân biệt được.
Mời bạn xem thêm trong Nhà Trưng Bày của Sân Đình.
Sách xưa ghi
Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, in năm 1915
Trước nửa tháng Tết, nhà nào nhà ấy đã rộn rịp sắm Tết, nào người mua tranh mua pháo, nào người mua vàng hương mã mùng, đường mứt, bánh trái, v.v...
Các thầy đồ nhà quê ra chợ viết câu đối bán. Các người đi buôn bán hoặc đi làm ăn xa xôi, đâu đâu cũng nghỉ việc để về nhà ăn Tết.
Cách Tết một vài hôm, ai nấy dọn dẹp nhà cửa, lau rửa đồ thờ đồ phượng. Câu đối đỏ dán cửa, dán cột sáng choang, treo tranh treo liễn trang hoàng lịch sự.
Hơn trăm năm sau
Tranh Tết và câu đối đỏ là thứ nhà nào cũng sắm. Ngày nay các ông đồ vẫn ngồi viết chữ ở Văn Miếu và nhiều phố chợ Tết, còn tranh Đông Hồ được in lại để treo và làm quà.
Trích nguyên văn, giữ chính tả bản in năm 1915. Sách đã thuộc phạm vi công cộng. Về cuốn sách này
Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo khảo sát phong tục, tập quán và nghi lễ ở Việt Nam; Tư liệu Nhà Trưng Bày của Sân Đình