Mừng thọ ông bà
Con cháu sum họp chúc thọ ông bà khi ông bà tròn sáu mươi, bảy mươi, tám mươi tuổi, thường vào dịp đầu xuân.
- Dịp
- Đầu xuân, hoặc khi ông bà tròn tuổi chẵn
- Vùng miền
- Cả nước
Các bước
- Con cháu thắp hương báo với tổ tiên rằng ông bà đã tròn tuổi.
- Mời ông bà ngồi ghế giữa nhà.
- Con cháu lần lượt theo thứ bậc, từ con trưởng đến các cháu nhỏ, lên chúc thọ, dâng chén trà hay quả đào.
- Các cháu đọc thơ, hát, trao thiếp chúc.
- Cả nhà ăn bữa cơm sum họp và chụp ảnh chung.
Tuổi thọ và quả đào tiên
Người xưa gọi sáu mươi tuổi là lục tuần, bảy mươi là thất tuần, tám mươi là bát tuần. Tuổi bảy mươi được coi là hiếm có từ xưa, nên mừng thọ tuổi này thường làm to hơn cả.
Quả đào trong lễ mừng thọ lấy từ điển tích Tây Vương Mẫu dâng đào tiên, ăn vào thì sống lâu. Ở nhiều nhà, bánh bao nặn hình quả đào thay cho quả đào thật.
Mừng thọ ở làng
Nhiều làng, nhiều hội người cao tuổi tổ chức mừng thọ chung vào dịp đầu xuân hay ngày hội làng. Các cụ tròn tuổi chẵn trong năm được mời lên nhận lời chúc, con cháu các nhà cùng đến dự.
Với trẻ con
Mừng thọ là dịp tốt để trẻ con hỏi ông bà về ngày xưa: ông bà lớn lên ở đâu, chơi trò gì, Tết ngày ấy thế nào. Ghi lại hoặc thu âm những câu chuyện ấy là món quà mừng thọ đáng giữ nhất.
Sách xưa ghi
Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, in năm 1915
Nhà nào có cha mẹ già đến bảy tám mươi tuổi, mà nhà phong-phú đông con cái, thì làm lễ mừng thọ cha mẹ, gọi là lễ Thượng-thọ.
Lược một đoạn
Đến lúc lễ, cha hoặc mẹ ăn mặc lịch sự ngồi ghế đặt chính gian giữa cho con cái tế tự lễ bái. Con cháu mỗi người dùng chén rượu mừng thọ, hoặc là dùng quả đào, gọi là bàn đào chúc thọ, lấy điển Bà Tây-Vương Mẫu ngày xưa hiến vua Hán Vũ-Đế mấy quả đào tiên, nói rằng ăn quả đào ấy thì được trường thọ.
Con cháu lễ bái xong, ăn mừng ăn rỡ, mời làng nước khách-khứa, có nhà ăn hai ba ngày, có nhà ăn đến năm bảy ngày.
Hơn trăm năm sau
Ngày xưa chỉ nhà “phong phú đông con cái” mới làm lễ thượng thọ, có nhà ăn mừng năm bảy ngày. Nay nhiều làng, nhiều hội người cao tuổi tổ chức mừng thọ chung dịp đầu xuân, và một bữa cơm sum họp của con cháu đã là lễ mừng thọ trọn vẹn.
Trích nguyên văn, giữ chính tả bản in năm 1915. Sách đã thuộc phạm vi công cộng. Về cuốn sách này
Nguồn: Việt Nam phong tục (Phan Kế Bính, 1915), phần Phong tục trong gia tộc, chương VI. Thượng thọ; Tổng hợp từ báo cáo khảo sát phong tục, tập quán và nghi lễ ở Việt Nam