Bánh chưng, bánh giầy

Vua Hùng về già, muốn chọn một người con nối ngôi. Vua có hai mươi người con trai, người nào cũng muốn được làm vua. Nhân dịp đầu năm, vua gọi các con lại bảo: “Người nối ngôi ta phải hiểu được lòng ta. Sắp đến lễ cúng Tiên vương, con nào dâng lễ vật vừa ý ta nhất, ta sẽ truyền ngôi cho.”

Các hoàng tử đua nhau đi tìm lễ vật. Người sai quân lên rừng săn thú quý, người sai quân xuống biển mò ngọc trai, người đi khắp chợ tìm những món ăn đắt tiền nhất.

Người con thứ mười tám tên là Lang Liêu. Mẹ chàng mất sớm, chàng ra ở riêng, ngày ngày chỉ chăm việc cày cấy. Nhà chàng ngoài lúa gạo, khoai sắn thì chẳng có gì quý. Chàng lo lắm, đêm nằm trằn trọc không ngủ.

Một đêm, chàng nằm mơ thấy một vị thần hiện ra bảo: “Trong trời đất, không có gì quý bằng hạt gạo. Gạo nuôi sống con người, ngày nào cũng ăn mà không bao giờ chán. Con hãy lấy gạo làm bánh để dâng lễ.”

Tỉnh dậy, Lang Liêu mừng rỡ. Chàng chọn thứ gạo nếp trắng và tròn hạt nhất, vo thật sạch. Chàng lấy đậu xanh và thịt lợn làm nhân, dùng lá dong trong vườn gói thành những chiếc bánh vuông, rồi đun suốt một ngày một đêm cho chín nhừ. Chàng lại đồ xôi nếp, giã cho thật mịn, nặn thành những chiếc bánh tròn, trắng muốt.

Đến ngày lễ, các hoàng tử bày lên nào nem công, chả phượng, nào sơn hào hải vị. Vua đi xem một lượt, không nói gì. Đến mâm của Lang Liêu, thấy chỉ có hai thứ bánh giản dị, vua dừng lại hỏi. Lang Liêu kể lại giấc mơ.

Vua ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi chọn hai thứ bánh ấy dâng lên Trời Đất và tổ tiên. Lễ xong, vua cùng mọi người nếm thử, ai cũng khen ngon. Vua nói: “Bánh tròn giống bầu trời, ta đặt tên là bánh giầy. Bánh vuông giống mặt đất, ta đặt tên là bánh chưng. Lá bọc bên ngoài, của ngon để bên trong, là ý nhắc người ta phải biết đùm bọc lấy nhau. Lang Liêu đã hiểu lòng ta.”

Thế là vua truyền ngôi cho Lang Liêu. Từ đó, mỗi khi Tết đến, người Việt lại gói bánh chưng, làm bánh giầy để dâng tổ tiên, nhớ ơn trời đất đã cho hạt gạo nuôi người.