Sự tích Hồ Gươm

Hồi giặc Minh sang cai trị nước ta, chúng tàn ác vô cùng, dân chúng oán hận khắp nơi. Ở vùng núi rừng Lam Sơn, nghĩa quân nổi dậy đánh giặc. Nhưng buổi đầu thế lực còn yếu, nghĩa quân nhiều lần bị thua. Đức Long Quân dưới thuỷ cung thấy vậy, quyết định cho nghĩa quân mượn thanh gươm thần.

Ở Thanh Hoá có một người làm nghề đánh cá tên là Lê Thận. Một đêm, anh thả lưới ở một bến sông vắng. Kéo lưới lên thấy nặng tay, anh mừng thầm, nhưng hoá ra chỉ là một thanh sắt. Anh ném đi, thả lưới chỗ khác. Lần thứ hai, rồi lần thứ ba, thanh sắt ấy vẫn chui vào lưới. Anh mang lại gần đống lửa soi thì thấy đó là một lưỡi gươm.

Ít lâu sau, Lê Thận theo nghĩa quân Lam Sơn. Một lần, chủ tướng Lê Lợi cùng mấy người đến nhà Thận. Trong căn nhà tối, lưỡi gươm dựng ở góc nhà bỗng sáng rực lên. Lê Lợi cầm lên xem, thấy trên lưỡi gươm khắc hai chữ “Thuận Thiên”, nghĩa là thuận theo ý trời. Nhưng lúc ấy chưa ai biết đó là báu vật.

Một hôm, Lê Lợi bị giặc đuổi, phải chạy vào rừng sâu. Ông chợt thấy có ánh sáng lạ phát ra từ ngọn một cây đa. Trèo lên xem, ông thấy một chuôi gươm nạm ngọc. Nhớ đến lưỡi gươm nhà Lê Thận, ông mang chuôi gươm về tra thử, vừa khít như in.

Từ khi có gươm thần, nghĩa quân đánh đâu thắng đó. Tiếng gươm thần vang đến đâu, quân giặc khiếp sợ đến đó. Cuối cùng, giặc Minh phải rút hết về nước.

Đánh đuổi giặc rồi, Lê Lợi lên làm vua. Một năm sau, vua cưỡi thuyền rồng dạo chơi trên hồ Tả Vọng trước kinh thành Thăng Long. Bỗng một con Rùa Vàng rất lớn nổi lên, bơi về phía thuyền vua, nói: “Xin bệ hạ hoàn gươm lại cho Long Quân!”

Vua hiểu ra, rút thanh gươm đeo bên mình hướng về phía Rùa Vàng. Rùa há miệng đớp lấy thanh gươm rồi lặn sâu xuống nước. Mặt hồ chỉ còn loang loáng ánh sáng.

Từ đó, hồ Tả Vọng được đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm, nghĩa là hồ trả gươm. Người Hà Nội quen gọi là Hồ Gươm.