Em bé thông minh

Ngày xưa, có một ông vua muốn tìm người tài giỏi giúp nước, bèn sai một viên quan đi khắp nơi dò la. Đến đâu viên quan cũng ra những câu đố thật khó để thử tài người dân.

Một hôm, đi qua một cánh đồng, viên quan thấy hai cha con đang cày ruộng. Ông dừng ngựa, hỏi người cha: “Này lão kia! Trâu của lão một ngày cày được mấy đường?” Người cha đang ngẩn người chưa biết đáp sao, thì cậu con trai chừng bảy tám tuổi nhanh nhảu hỏi lại: “Thế ngựa của ông một ngày đi được mấy bước?” Viên quan cứng họng, biết là đã gặp được người tài, vội về tâu vua.

Vua muốn thử thêm, ban cho làng ấy ba thúng gạo nếp và ba con trâu đực, ra lệnh nuôi sao cho năm sau ba con trâu đẻ thành chín con, nếu không cả làng sẽ bị tội. Dân làng lo sốt vó. Cậu bé bảo cha: “Cha cứ yên tâm, để con lo.” Rồi cậu xin làng mổ một con trâu, lấy gạo nếp đồ xôi, mời cả làng ăn một bữa no nê.

Hôm sau, cậu bé theo cha lên kinh thành, đứng trước cung vua khóc um lên. Vua cho gọi vào hỏi vì sao khóc. Cậu thưa: “Mẹ con mất sớm, con muốn bố con đẻ thêm em bé cho con có bạn, mà bố con nhất định không chịu.” Vua bật cười: “Muốn có em thì phải bảo bố lấy vợ, chứ đàn ông làm sao mà đẻ được!” Cậu bé thưa luôn: “Thế sao làng con lại phải nuôi trâu đực cho đẻ ạ?” Vua cười lớn, biết cậu bé thông minh thật.

Lần khác, vua sai người mang đến một con chim sẻ, bắt cậu bé làm thành ba mâm cỗ. Cậu bé đưa cho sứ giả một cây kim khâu, nhờ về tâu vua rèn giúp thành một con dao để mổ chim. Vua nghe xong, phục hẳn.

Bấy giờ có sứ thần nước láng giềng sang, mang theo một chiếc vỏ ốc vặn dài, ruột xoắn nhiều vòng, thách làm sao xâu được một sợi chỉ mảnh xuyên qua ruột ốc. Các quan trong triều đều bó tay. Vua cho người đi mời cậu bé. Cậu nghe xong, vừa nhảy chân sáo vừa hát:

“Tang tình tang, tính tình tang,
Bắt con kiến càng buộc chỉ ngang lưng.
Bên thì lấy giấy mà bưng,
Bên thì bôi mỡ, kiến mừng kiến sang.”

Các quan làm theo: buộc sợi chỉ vào lưng con kiến càng, thả kiến vào một đầu vỏ ốc, bôi mỡ ở đầu bên kia. Kiến ngửi thấy mùi mỡ, bò miết qua ruột ốc, kéo sợi chỉ xuyên sang đầu bên kia.

Sứ thần thán phục, nghĩ thầm nước này đến trẻ con cũng giỏi như vậy thì chẳng dám coi thường. Vua phong cho cậu bé làm trạng nguyên, xây nhà cho ở gần cung để tiện hỏi han việc nước.